Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Archive for the ‘Μοναστήρι του Προφήτη Ηλία’ Category

Blog-1a

του Γιάννη Δημ. Παπαναγιώτου

Το Παλιοχώρι στην απογραφή του 1896 έχει περίπου 250 κατοίκους. Εξακολουθεί όμως, για αρκετά χρόνια ακόμα να εξυπηρετείται Κοινοτικώς και Εκκλησιαστικώς, από τα Πουγκάκια.

Στα 1930 οι Παλιοχωρίτες αποκτούν δική τους Ενορία, το δε Μοναστήρι του Προφήτη Ηλία μετατρέπεται σε Ενοριακό Ναό της ενορίας Παλιοχωριού. Στις 4 δε Αυγούστου του αυτού έτους χειροτονείται και διορίζεται, ο πρώτος ιερέας της Ενορίας τους, Παπαδημήτρης Παπαναγιώτου, από τα Πουγκάκια, ο οποίος υπηρέτησε με πίστη και αφοσίωση μέχρι σήμερα(1) τον ιερό Ναό του Προφήτη Ηλία.

Στις 20 Ιουλίου 1936 στον παλιό Ναό του Μοναστηριού έγινε η τελευταία λειτουργία. Λίγες μέρες αργότερα ο παλιός Ναός του Μοναστηριού κατεδαφίστηκε, από τους κατοίκους της Ενορίας, γιατί φαίνεται πως μετά την διάλυση του Μοναστηριού(2) ο Ναός εγκαταλείφτηκε στην τύχη του και οι βροχές διάβρωσαν τη σκεπή και τους τοίχους του και επιδείνωσαν τα ανοίγματα που είχε προκαλέσει η φωτιά που είχε βάλει ο Γιουσούφ Αράπης το 1794 και επανέλαβαν οι Οθωμανοί κατά την Εθνική μας Εξέγερση, και χτίστηκε κατ’ απομίμηση αυτού, άλλος Ναός, στην ίδια σχεδόν θέση και από τις ίδιες καλλίγραμμες πέτρες του παλιού του Μοναστηριού με ανάλογη χάρη και επιβλητικότητα, για να συνεχίσει την ιστορία Εκείνου, του αξιόλογου και λαμπρού παλιού Ναού του Μοναστηριού. Με την κατεδάφιση του, ο τόπος αναμφίβολα, έχασε ένα αξιόλογο και μεγάλης αξίας καλλιτεχνικό, ιστορικό και αρχαιολογικό μνημείο της Χριστιανοσύνης, το οποίο κατόρθωσε μέσα από τα βάθη της Τουρκοκρατίας, να ξεπεράσει το μίσος και τη φωτιά του Γιουσούφ, να ξεφύγει τη μανία των Τούρκων στα χρόνια της Εθνικής μας Εξέγερσης, να επιζήσει και να φτάσει μέχρις εμάς, επιβλητικό και ακτινοβόλο προπύργιο της Εθνικής μας ζωής στα μαύρα χρόνια της πικρής σκλαβιάς.

Ο προϋπολογισμός της δαπάνης του νέου Ναού του Προφήτη Ηλία, καθώς προκύπτει από την 16/5-7-1936 πράξη της Ενοριακής Επιτροπής ανέρχεται σε 58.000 δραχμές. Ο απολογισμός όμως του έργου, φτάνει στις 60.000 δραχμές, και καλύφτηκε από χρήματα ου συγκεντρώθηκαν, από τον έρανο επισκευής του ιερού Ναού Προφήτη Ηλία, από την τελευταία λειτουργία που έγινε στον παλιό ιερό Ναό του Μοναστηριού στις 20-7-1936, όπου συμμετείχαν και τα περίχωρα, από την πούληση των Λειβαδιών-Καρυάς και Παλαμονίδας, από την προαιρετική εισφορά των κατοίκων και από τη χρηματική δωρεά των δέκα χιλιάδων δρ. του αείμνηστου Παλιοχωρίτη, Ιωάννη Ευ. Παπαναγιώτου  ο οποίος μόλις τότε είχε φτάσει στο χωριό από την Αμερική. Δυστυχώς ο πρόωρος θάνατός του στην Αμερική, δεν τον άφησε να κάνει τίποτα περισσότερο για το χωριό του. Ο Θεός ας αναπαύσει την ψυχή του!…

Η σχετική πράξη του Προϋπολογισμού της δαπάνης του νέου ιερού Ναού του Προφήτη Ηλία έχει ως εξής:

Blog-1b

Πράξις 16/5-7-1936

Η Ενοριακή Επιτροπή Παλαιοχωρίου Τυμφρηστού, συγκείμενη εκ των κάτωθι υπογεγραμμένων μελών αυτής, συνελθούσα εις συνεδρίασιν σήμερον την 5η Ιουλίου 1936, ημέραν Κυριακήν εν τω Ενοριακώ Ναό ημών, Προφήτου Ηλιού μετά την Θείαν Λειτουργίαν και ακούσασα του Διευθύνοντος περί επισκευής του ημικαταρρεύσαντος Ναού ημών Προφήτου Ηλιού, όστις πρόκειται να κατάρρευση τελείως, συγκατατεθέντων και των Ενοριτών περί εισφοράς προαιρετικής, ήτις εμφαίνεται εν τω καταλόγω ον συνυποβάλλομεν μετά των λοιπών εγγράφων εις τον οποίον εμφαίνεται το ποσόν των εισφορών το οποίον θα ανέλθη εις 30.000 δρχ. παρά των Ενοριτών και 10.000 δρχ. αίτινες ευρίσκονται εν τω Ταμείω εξ εράνων δι’ επισκευήν του ως άνω Ναού, σκεφθείσα ότι θα εισπράξωμεν 30.000 δρχ. παρά των ενοριτών και 10.000 δρχ. παρά των ενοριτών και 10.000 δρχ. εξ εράνων (3), συνολικά 40.000 δρχ.

Το έργον εν τω Προϋπολογισμώ δαπάνης θα ανέλθη εις 58.000 δρχ. όθεν περί τας 10.000 δρχ. υπολογίζεται η εισφορά των περιχώρων θα εισπράξωμεν κεφάλαιον 50.000 δρχ. το υπόλοιπον του έργου θα μείνει χρέος του Ναού ήτοι, 8.000 δρχ.

Αποφαίνεται ομοφώνως

επί της Επισκευής του έργου (4) και παρακαλεί το Σεβαστόν Μητροπολιτικόν Συμβούλιον, όπως ευαρεστηθή και επιτρέψη την επισκευήν του έργου, την περαιτέρω ενέργειαν ανατίθημεν του διευθύνοντος.

Η Ενοριακή Επιτροπή Παλαιοχωρίου

(τ.σ.υ.) Δημ. Παπαναγιώτου ιερεύς, Γεωργ. Τσεκούρας, Νικολ. Πιλάτος

Σήμερα οι Παλαιοχωρίτες σαν αντικρίζουν τις άσπρες πέτρες της Εκκλησίας του Προφήτη Ηλία, με τον επιβλητικό  τρούλο στη μέση, νοιώθουν περηφάνια, ασφάλεια και σιγουριά, γιατί πιστεύουν πως κοντά τους βρίσκεται σύσσωμος ο ‘Άγιος με τ’ άσπρα και μακριά γένια του, με τη Βιβλική δικαιοσύνη του δυνατός και πρόθυμος να τιμωρήσει το κακό και την παρανομία και να προστατεύσει τους αδυνάτους και κατατρεγμένους από την απανθρωπιά των  δυνατών της ημέρας… να διώξει «νόσους» και να τους δώσει «ιάματα».

————————————-

  1. Το κείμενο γράφτηκε το 1978.
  2. Το μοναστήρι διαλύθηκε το 1835 όταν παραδόθηκε η σφραγίδα της Μονής στον Μητροπολίτη Φθιώτιδας
  3. Ο έρανος καθώς προκύπτει από το βιβλίο Ταμείου, έχει ως εξής: Από Περίχωρα Στυλίδας, Επιτροπή Δημ. Παπαναγιώτου ιερέας, Ιω. Μπούρας και Γεώργιος Μπούρας, καθαρά έσοδα 2.276 δρχ. Από περίχωρα Λαμίας, Επιτροπή Νικόλαος Αλεξίου και Αθανάσιος Αλεξίου, καθαρά έσοδα, 866 δρχ. Από Λαμία. Επιτροπή Φώτιος Μπούρας και Κων/νος Αλεξίου καθαρά έσοδα 2.754. Από Λαμία υπόλοιπη. Επιτροπή Δημ. Παπαναγιώτου ιερέας, Φώτιος Μπούρας και Κων. Αλεξίου, καθαρά έσοδα 1.575 δρχ. Από χωριά Δήμου Ομιλαίων. Επιτροπή Ελευθ. Παπαγιάννης και Αναστάσιος Αλξίου, καθαρά έσοδα 900 δρχ. Ωστόσο το γενικό σύνολο των καθαρών εσόδων του εράνου του 1934 για την επισκευή του ιερού Ναού ανέρχεται, βάσει του Βιβλίου Ταμείου, στο ποσό των 13.156 δρχ.
  4. Η πράξη μιλάει για επισκευή του Ιερού Ναού ενώ στην πραγματικότητα έγινε κατεδάφιση και ανέγερση νέου Ιερού Ναού.

Το κείμενο και οι φωτογραφίες είναι από το εξαίρετο βιβλίο του Γιάννη Δημ. Παπαναγιώτου «ΑΪ ΛΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΛΙΟΧΩΡΙΟΥ-Χτες και σήμερα», Αθήνα 1978.

1η φωτογραφία: Το Καθολικό της Μονής πριν τη κατεδάφιση, Ιούλιος 1936

2η φωτογραφία: Οι ιερείς της περιοχής στη λειτουργία του «Γενέθλιου της Παναγίας» 8 Σεπτεμβρίου 1934. Από αριστερά προς δεξιά: Παπανικόλας Καλτσας ιερέας Πουγκακίων, Παπακώστας Τσεκούρας ιερέας Καναλίων, Παπαδημήτρης Παπαναγιώτου ιερέας Παλαιοχωρίου, Παπαδημήτρης Παπαχαραλάμπους ιερέας Λευκάδας.

Read Full Post »

του Δημ. Λουκόπουλου

Οι ταξιδεύοντες από Λευκάδα προς Κανάλια-Γαρδίκι αντικρίζουν μπροστά τους, νοτιοδυτικά, προς τις πανέμορφες πλαγιές του βουνού, που συνδέουν τους μεγάλους ορεινούς όγκους των Βαρδουσίων και του Τυμφρηστού, ένα από τα ωραιότερα χωριά της Δυτικής Φθιώτιδας, τα Πουγκάκια. Το κεφαλάρι του σχηματίζει ένα πυκνός ανοιχτοπράσινος καστανόλογγος, που βυθίζεται προς τα επάνω στους σκοτεινούς κατάμαυρους ελατιάδες. Το όνομα του χωριού Πουγκάκια το ετυμολογούν οι ντόπιοι ως «Απάγγειο», δηλαδή υπήνεμο. Σε μια αγναντερή ραχούλα είναι χτισμένο ένα παλιό μοναστήρι, ο Αηλιάς. Για το μοναστήρι αυτό ο Ρουμελιώτης λαογράφος Δημ. Λουκόπουλος διηγείται την παρακάτω ιστορία, όπως την άκουσε από τους ίδιους Πουγκακιώτες σ’ ένα ταξίδι του τον Αύγουστο του 1929.

Μια φορά πέρασε από το μοναστήρι του Αηλιά ο ξακουστός Γιουσούφ Αράπης(1).

-Τους κλέφτες να μου παρουσιάσεις, τους κλέφτες, είπε ο Ντερβέναγας στον ηγούμενο, ειδάλλως σουβλί σε περιμένει!

Ο φτωχός καλόγερος, που ούτε ιδέα δεν είχε καν για τους κλέφτες:

-Αφέντη, λέει, τι μου λες δεν ξέρω. Συχώρα με, αφέντη μου, απ’ αυτή τη δουλειά,

-Τον τάδε καπετάνιο μ’ όλο τ’ ασκέρι του θέλω από σένα γούμενε! επίμενε και καλά ο Γιουσούφης.

Στα καλά καθούμενα ο ηγούμενος βρήκε το μπελά του, δεν ήξερε τι να ειπεί και τι να κάμει. Φύλαξε ώσπου κοιμήθηκε ο Ντερβέναγας στο κελί, πήρε μαζί του και τους άλλους καλογέρους, μπήκαν όλοι στην εκκλησία κ’ έπεσαν σε μεγάλη μετάνοια. Ολάκερη τη νύχτα γονατιστοί στην εικόνα του Αγίου με μαύρα δάκρυα παρακαλούσαν να τους γλυτώσει από τ’ άδικο που τους βρήκε. Και, ω του θαύματος! Τα ίδια τα μεσάνυχτα παρουσιάζεται ο Προφήτης Ηλίας στον ύπνο του Γιουσούφ Αράπη κι άρχισε να τον δέρνη αλύπητα. Τούδωσε, τούδωσε από πάνω, του το γούρμασε το κορμι.

Σηκώθηκε ο Ντερβέναγας το πρωί μισοπεθαμένος απ’ το ξύλο και κάλεσε τον καλόγερο.

-Δε μου λες ηγούμενε, ποιος είναι τούτος ο Άγιος που έχετε προστάτη σας;

Του τον ονόμασε:

-Ο Δείνας Άγιος είναι, είπε.

Σηκώθηκε τότε κι αυτός σιγά-σιγά και πήγε στην εκκλησία μέσα. Είδε την εικόνα του και γνώρισε τον Άγιο.

-Αυτός, ναι, αυτός είναι, έκαμε, εκείνος που με πέθανε στο ξύλο απόψε!

Γυρίζει τότε κατά τον ηγούμενο και του λέει:

-Απ’ αυτόν τον Άγιο σας συμβουλεύω να μη  φύγετε!

Στα ολοκοντά του είπε να κάνει και το λογαριασμό, να του πληρώσει τα όσα έφαγε τ’ ασκέρι του εκείνο το βράδυ απ’ το μοναστήρι.

Ο ηγούμενος δεν παραδεχόταν να πληρωθεί. Δεν παίρνει απ’ ανέκαθεν λεφτα το μοναστήρι για την φιλοξενία, πώς να καταδεχτεί αυτός να πάρει τώρα;

-Ποτέ δεν θα γίνει αυτό, είπε.

-Αν δεν παραδεχτείς θα σε σουβλίσω! τον φοβέρισε ο Γιουσούφ Αράπης.

Τότε κι αυτός δεν είχε πια τι άλλο να κάμει. Τον ακολούθησε ως το Γαρδίκι, όπου πήγαινε, κ’ εκεί πληρώθηκε ακέριο το λογαριασμό.

Γύρισε πίσω και δόξασε το Θεό και τον Προφήτη Ηλία, που γλύτωσαν το μοναστήρι του. Οι κλέφτες που κυνηγούσε τότε ο Γιουσούφ Αράπης λένε πως ήταν οι Κοντογιανναίοι. Ποιος το ξέρει…

Ο αείμνηστος Λουκόπουλος διηγείται εν συνεχεία και άλλες εντυπώσεις και πληροφορίες από το ταξίδι του εκείνο στα Πουγκάκια. Αναφέρει ιδιαίτερα τη γνωριμία του μ’ έναν ντόπιο αγράμματο ποιητή, τον Κώστα Δανιήλ, για τον οποίον λέει πως «αν ήξερε γράμματα, ίσως ήταν ο Σούτσος της εποχής του», Παραθέτουμε εδώ μερικούς στοίχους από το τραγούδι του το αφιερωμένο στο βουνό της Οξυάς (Γαρδικίου-Στάγιας), τη Σαράνταινα:

Νύφη γλυκιά του Γαρδικιού και κόρη του Ολύμπου,

π’ αριστερά σου κάθονται ο Τυμφρηστός κ’ η Πίνδο

και στα δεξιά σου η όμορφη και ξακουσμένη Γκιώνα

οι άνεμοι σε τραγουδούν, τα χιόνια σε στολίζουν.

……………….

Η νυφική σου κεφαλή κ’ οι μακρινοί πλοκάμοι

xύνουν απόγεια και δροσιές, που ξεδιψούν οι κάμποι.

Εγώ, βουνό μου εγέρασα δεν μπορώ να περπατήσω

Για να ξανάρθω να σε ιδώ και να σε γκιζερίσω!

Read Full Post »