Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Archive for the ‘Άρθρα’ Category

1838του Ιωάννη Ε. Κορέλη

Τον Νοέμβριο του 1838, ο μοναχός Κωνσταντίνος τελείωσε τις έξι εικόνες  για το τέμπλο καθώς και τις εικόνες που θα κοσμούσαν την Ωραία Πύλη, και τις πλευρικές θύρες: της Προθέσεως και του Διακονικού. Στις αρχές του  χρόνου, είχε συναντηθεί με τους δυο ιερείς, το πρόεδρο της Κοινότητας και τον πρόεδρο του Εκκλησιαστικού Συμβουλίου ενός ορεινού χωριού της Φθιώτιδας. Είχαν συμφωνήσει στην τιμή και στο χρόνο παράδοσης. Ο Κωνσταντίνος είχε τη φήμη καλού ζωγράφου. Είχε μάθει την τέχνη στο εργαστήριο αγιογραφίας στη Σχολή της Φουρνάς. Διατείνονταν δε, ότι ήταν μαθητής του μεγάλου αγιογράφου Διονυσίου εκ Φουρνά. Υπερέβαλε, γιατί ο Διονύσιος (1670-1746) έζησε πολύ πιο πριν από αυτόν. Μέσα στο σακούλι του όμως πάντα κουβαλούσε μερικές ταλαιπωρημένες σελίδες –κύριος οίδε που τις βρήκε-  από το μοναδικό για την εποχή του βιβλίο «Ερμηνεία της ζωγραφικής τέχνης και αι κύριαι πηγαί αυτής» του Διονυσίου.

Το 1983 ανακάλυψα τυχαία πίσω από την Αγία Τράπεζα στο ξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής, πεταμένες και με κατεστραμμένο μεγάλο μέρος της επιφάνειάς τους από τους ανθρώπους και από την υγρασία τρεις μεγάλου μεγέθους εικόνες. Του Χριστού, της Βρεφοκρατούσας Παναγίας και του Βαπτιστή Ιωάννη. Μου τράβηξε την προσοχή η ποιότητα και ο τρόπος κατασκευής τους, που μαρτυρούσε ότι ο εικονογράφος είχε γνώση της βυζαντινής τεχνικής. Οι κάθετες σανίδες -πιθανόν από καστανιά-  είχαν επίστρωση από γύψο και πάνω εκεί είχε σχεδιαστεί η εικόνα. Εντύπωση μου έκανε και η βυζαντινή αισθητική που αναδύονταν απ’ αυτές. Πιο προσεκτικά παρατηρώντας, στο κάτω μέρος, είδα μια ημερομηνία κι ένα όνομα: «δια χειρός Κωνσταντίνου – 1838».

Τις φωτογράφισα και τις ξανατοποθέτησα στο μέρος που τις βρήκα. Μίλησα τότε γι’ αυτές τις εικόνες, στο Σύλλογο, στους υπεύθυνους της εκκλησίας και σε ανθρώπους της Κοινότητας. Τους εξήγησα πως πρέπει να τις διαφυλάξουμε και να τις συντηρήσουμε. Θα ερμηνεύσω την αδιαφορία τους, εκείνη την εποχή, ως άγνοια της συναισθηματικής, ιστορικής αλλά κυρίως της καλλιτεχνικής αξίας των εικόνων αυτών. Κατά καιρούς μιλούσα στο Συμβούλιο του Συλλόγου και έγραφα στα «Γαρδικιώτικα Χρονικά» για την τις εικόνες. Και όταν ο δρόμος μ’ έφερνε ως το μικρό ξωκλήσι, άναβα ένα κερί, κι έριχνα μια ματιά στο Ιερό για να δω αν παρέμεναν εκεί. Ήταν ακόμη οι εποχές που οι εκκλησίες ήταν ανοιχτές στους πιστούς και κανείς δεν τολμούσε να αφαιρέσει κάτι… Στο μέσον της δεκαετίας του ’90 πληροφορήθηκα ότι τελικά οι εικόνες μεταφέρθηκαν από τον παπά και τους επιτρόπους σε μια από τις εκκλησίες του χωριού. Θεώρησα ότι ήταν πλέον ασφαλείς και δεν ασχολήθηκα άλλο.

Τον Αύγουστο του 2007 σε μια αίθουσα του σχολείου τοποθετήθηκαν μερικά αντικείμενα. «Μουσείο» νομίζω ονομάστηκε! Πίστευα ότι από τα πρώτα πράγματα που θα είχαν θέση σ’ αυτόν το χώρο, θα ήταν οι παλιές εικόνες κι άλλα αντικείμενα από τις εκκλησίες μας. Θα έπρεπε –κατά τη γνώμη μου- να βρίσκονται εκεί οι ξυλόγλυπτες πόρτες της Ωραίας Πύλης, κι αυτές από την παλιά εκκλησία της Παναγίας, πιθανόν τις ίδιας χρονολογίας με τις εικόνες.  Σαπίζουν πεταμένες στο εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου, αλλά τουλάχιστον υπάρχουν μέχρι σήμερα.

Κρίμα!

Προκαλεί απογοήτευση που ιστορία διακοσίων ετών αγνοήθηκε. Ζωγραφικά έργα-αγιογραφίες- μιας εποχής, ενός χώρου και μιας τεχνικής που αποτελεί εδώ και χρόνια, αντικείμενο έρευνας και μελέτης από ειδικούς, καταστρέφονται. Κανείς από τους σημερινούς φιλίστορες γαρδικιώτες δεν έχει ιδέα γι’ αυτόν τον θησαυρό. Η ιστορική τους γνώση για την περιοχή μας, περιορίζεται συνήθως σε δυο σημεία: στον μύθο της εκστρατείας του Γιουσουφ Αράπη στην Οξυά και στον «καλαματιανό» του Άρη με τον Ζέρβα στην πλατεία. Η πορεία ενός χωριού ανάμεσα σ’ έναν μύθο και μια φωτογραφία!

Πριν από μερικούς μήνες μίλησα για τις εικόνες στο Συμβούλιο του Συλλόγου της Αθήνας. Για τον Λαμιώτικο Σύλλογο ούτε καν μου πέρασε απ’ το μυαλό. Αυτοί δουλεύουν άλλα projects. Άλλωστε το ένα Συμβούλιο δεν θέλει να βλέπει το άλλο, οπότε έπρεπε να επιλέξω πλευρά. Το «έπαιξα» Αθήνα! Τους είπα λοιπόν να τις βρούμε, να τις συντηρήσουμε και να τις διαφυλάξουμε. Με κοίταξαν με συγκαταβατικό χαμόγελο. Μουρμούρισαν κάτι «ναι… θα φροντίσουμε, να δούμε και που είναι… μήπως βρίσκονται στην επισκοπή Λαμίας;».

Πριν διακόσια χρόνια! Το 1838! Μόλις έξι χρόνια μετά από την ίδρυση του νέου Ελληνικού κράτους! Φτωχοί Γαρδικιώτες, επιλέγουν έναν από τους καλύτερους αγιογράφους της περιοχής να διακοσμήσει την μικρή εκκλησία του χωριού τους. Το πρώτο και μοναδικό «δημόσιο» κτήριο την εποχή εκείνη, η εκκλησία της Παναγίας, θέλουν να αποτελεί το κόσμημα του τόπου τους. Και κατάφεραν μαζί με την υπέροχη αισθητική να συνυπάρχει και ο ποιμαντικός χαρακτήρας στην τέχνη. Διακόσια χρόνια μετά οι απόγονοι τους, αγοράζουν από το Μοναστηράκι για το «Μουσείο» έτοιμους τσολιάδες και βλαχοπούλες σε τιμή ευκαιρίας για να δείξουν και να διδάξουν στις μελλοντικές γενιές την ιστορία, την πρόοδο, την αισθητική, την πορεία δηλαδή, του χωριού μας μέσα στο χρόνο…

Advertisements

Read Full Post »

ODOI-1

Ιωάννη Ε. Κορέλη

Όταν ήμουνα μικρός περπατώντας στον κεντρικό δρόμο του χωριού μας, πάντα μου προξενούσαν απορία οι πινακίδες σε τοίχους σπιτιών, που έγραφαν: «Λεωφόρος Ταγματαρχου Γεωργίου Καραθανάση». Όχι γιατί αναρωτιόμουνα για το ποιος ήταν ο Καραθανάσης, αλλά με ξένιζε ο χαρακτηρισμός Λεωφόρος.

Το 1990 σ’ ένα ταξίδι μου στη Μικρά Ασία σχεδίασα να επισκεφθώ το Κάλε Γκρότο. Ήταν ένα πετρώδες χαμηλό βουνό, μέρος μιας σειράς από όμοιους πέτρινους όγκους κοντά στην Άγκυρα. Ήθελα να δω που ακριβώς σκοτώθηκε πολεμώντας το 1922, ένας χωριανός μας. Εκεί είχε αφήσει την τελευταία του πνοή για το όραμα της Ιωνίας, ο Γεώργιος Καραθανάσης. Σχεδόν εκατό χρόνια μετά, οι εναπομείνασες δυο-τρεις σβησμένες, σκουριασμένες και ετοιμόρροπες πινακίδες ετοιμάζονται να ταξιδέψουν με τα απορριμματοφόρα του Δήμου.

Τη δεκαετία του ’80 η Κοινότητα αποφάσισε να ονομάσει τη πλατεία στον Άγιο Αθανάσιο, «Πλατεία ταγματάρχου Αθανασίου Καραμήτρου». Ήθελαν μ’ αυτό τον τρόπο να τιμήσουν έναν άλλο Γαρδικιώτη ήρωα που κι αυτός σκοτώθηκε πολεμώντας στο Καλετζίκ-Ντάγ της Μικράς Ασίας. Συγχρόνως ήταν κι ένα δείγμα ευγνωμοσύνης στον γιό του, στρατηγό Λεωνίδα Καραμήτρο, που με ενέργειές του είχε ασφαλτοστρωθεί ο δρόμος από τη Λευκάδα έως το Γαρδίκι. Η απόφαση έμεινε στα χαρτιά και ούτε πινακίδα δεν αναρτήθηκε. Περιττά έξοδα.

Εδώ και αρκετά χρόνια δεν υπάρχουν παρά ελάχιστα σοκάκια και μονοπάτια μέσα στο χωριό. Παντού έχουν ανοιχτεί δρόμοι που έχουν ασφαλτοστρωθεί και τα αυτοκίνητα βρίσκονται στις αυλές μας. Πρόοδος! Όμως η πρόοδος και η ευημερία εκτός άλλων, οφείλεται στην ελευθερία και κυρίως στην παιδεία. Θυμάμαι τον Θ. Τσαρό, τον Θ. Γαρδίκη, τον Γ. Πρωτοπαπά, τον Λ. Κορέλη, μεγάλους σε ηλικία, να  μιλάνε με αγάπη κι εκτίμηση για τον δάσκαλό τους Θεοφάνη Γαρδίκη που για σχεδόν σαράντα χρόνια δίδαξε γενιές γαρδικιοτόπαιδων. Τους άκουγα να αναφέρονται με σεβασμό για τον παπά-Γιώργη Παπαστάμο και για τον παπά- Γρηγόρη Μαλούκο. Έλεγαν ότι αυτοί τους «έκαναν ανθρώπους…». Θεωρούσαν σωτήρες των Γαρδικιωτών, σε χρόνους δύσκολους,  τον σοφό γιατρό Φιλοποίμενα Τριανταφυλλίδη και τον  –τότε – νεαρό «Ασκληπιάδη» Κωνσταντίνο Ηλιόπουλο. Από κάποιου τον εγγονό, ζήτησα κάποτε μια φωτογραφία του παππού του, να τη δημοσιεύσω στο περιοδικό. «Έχω του πατέρα μου, σου κάνει;» μου απάντησε.

Έφτασε πριν από καιρό στα χέρια μου το βιογραφικό του γιατρού Κωνσταντίνου Παναγιόδωρου Γαρδίκη. Γεννημένος το 1849 σπούδασε ιατρική στην Αθήνα και το 1900 συνέχισε για τρία χρόνια στο Παρίσι. Υπήρξε πρώτος πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Λαμίας. Σκέπτομαι διαβάζοντας: το 1900 ένας Γαρδικιώτης γιατρός, σε νοσοκομείο του Παρισιού! Πόσοι έλληνες γιατροί θα ήταν μαζί του; Πιθανόν να ήταν ο μοναδικός. Την ίδια εποχή έφευγε από τη Πάτρα για την Αμερική με 20 δολάρια στη τσέπη, ο Ηλίας Τσαρός. Στο Σικάγο έγινε μεγάλος και τρανός. Έκανε οικογένεια, πρόκοψε, έβγαλε λεφτά, αλλά η σκέψη του πάντα στριφογύριζε στα μονοπάτια του Κεφαλαριού. Κι όταν οι κουβέντες κάτω απ’ τον Πλάτανο της Παναγίας έφταναν σε αδιέξοδο, μια επιστολή για το ChicagoUSA, κατέληγε πάντα: «… αγαπητέ μας Ηλία, ζητάμε την βοήθειά σου για ένα έργο που θα βοηθήσει το χωριό μας». Βρύσες, εκκλησίες και ξωκλήσια, δρόμοι, πλατείες, έγιναν από προσωπική εργασία των κατοίκων και με USDollars. Τι θυμάμαι τώρα; Τόσα χρόνια και δεν έγινε ούτε μια εκδήλωση για όλους αυτούς τους σπουδαίους Γαρδικιώτες. Τα πάντα αφέθηκαν στην λήθη του χρόνου.

Δεν ήταν καλλίφωνοι. Δεν ήταν βιρτουόζοι στο παίξιμο. Δεν πλούτισαν. Ήταν φτωχοί άνθρωποι. Υλοτόμοι και αγρότες μερακλήδες. Ο Βαγγέλης Μπαλαγιάννης, ο Γιώργος Ρήγας, ο Θανασούλας Ραχούτης. Η «κομπανία», με κλαρίνο, σαντούρι κι ένα μονίμως ξεκούρδιστο λαούτο. Για μας ήταν μοναδικοί. Στη ψυχή μας τους έχουμε ισάξιους της Φιλαρμονικής του Βερολίνου! Κι όταν το κέφι έφτανε στο ζενίθ, τραγουδούσαν και τα «μοντέρνα» της εποχής: «φοοοστανάκι με καροοοό κι από μέσα το φοροοό…». Εμβληματική φυσιογνωμία στις δεκαετίες του 1960-80 η Βαγγέλω Τσικριπή. Μια φτωχή και μόνη γυναίκα δημιούργησε σκάβοντας, φυτεύοντας, στην κυριολεξία σκαλίζοντας στο βράχο, μέσα στη καρδιά του δάσους ένα χώρο αναψυχής και ξεκούρασης.  Με φοβερή αισθητική και σεβασμό στο περιβάλλον. Πουθενά στην Ελλάδα δεν υπήρξε κάτι παρόμοιο. Ανεκτίμητη η προσφορά της. Πριν από μερικά χρόνια ένας εκσκαφέας γκρέμισε την πέτρινη βρύση, κατέστρεψε το ετοιμόρροπο καλύβι της και έσπασε τον βράχο κάτω από τον οποίον άναβε τη φωτιά για τον καφέ και την γάστρα. Έλα ρε, και τι έγινε; Ούτε φραπεδιά δεν σερβίριζε. Εδώ τώρα ασχολούμαστε με την Ανάπτυξη. Τι να τους κάνουμε όλους αυτούς; Να τους στήσουμε άγαλμα;

Χρόνια τώρα έχει καλλιεργηθεί η άποψη του «σιγά ρε, και ποιος ήταν αυτός; Τι προσέφερε στο λαό;». Συνήθως την εκφέρουν αυτοί, που η προσφορά τους στα κοινά, είναι εφάμιλλη του έργου ενός υπερδραστήριου μηδενικού. Αυτή η αντίληψη είναι που οδήγησε τα πάντα σε απαξία. Μ’ αυτά φτάσαμε στο πάτο. Ας ξεκινήσουμε λοιπόν από τα απλά. Ας ξεκινήσουμε έναν  αγώνα  μνήμης ενάντια στη λήθη. «Μια χώρα που δεν σέβεται το παρελθόν της είναι πάντα ευάλωτη σε αυτούς που θα ήθελαν να πρωταγωνιστήσουν στο παρόν της». Προσοχή! Δεν μιλάμε για αρρωστημένη, ανιστόρητη, φασίζουσα προγονολατρεία.

Ο πρόεδρος του Συλλόγου της Αθήνας, ένας καταξιωμένος, καλλιεργημένος και σοβαρός Γαρδικιώτης, ο πρόεδρος του Συλλόγου της Λαμίας, δάσκαλος με γνώσεις, μαζί με τον πρόεδρο της Κοινότητας ας ξεκινήσουν την ονοματοδοσία των δρόμων του χωριού μας. Μην αφεθούν στη γραφειοκρατική ραθυμία. Μην χαθούν σε λαβύρινθο γνωμών ασχέτων «επαϊόντων». Μην περιμένουν εγκρίσεις «αρμοδίων υπηρεσιών». Η τιμή στους προγόνους μας, είναι δική μας ευθύνη. Αφορά εμάς. Όλους τους Γαρδικιώτες. Είναι το ελάχιστο που μπορούμε να κάνουμε για όλους αυτούς. Για τους παππούδες μας. Είναι οι δικοί μας «παλαιοί των ημερών».

Ας βιαστούμε. Αν δεν θέλουμε σε λίγα χρόνια να μιλάμε για την «Οδό Γωγώς Τσαμπά», να μένουμε στην «Οδό Μάρκου Σεφερλή»  ή να διασχίζουμε την «Πλατεία Κώστα Μήτρογλου».

———

* «Ο Παλαιός των Ημερών» είναι το όνομα του Θεού στην Παλαιά Διαθήκη έτσι όπως το αποδίδει η μετάφραση των Ο’.  Εδώ τον αναφέρω με τον τρόπο που τον καθιέρωσε ο William Blake στην τέχνη, ως το σύμβολο του δημιουργού.

Read Full Post »


Μάνος Χατζιδάκης

«Τα παιδιά της γαλαρίας» είναι μια φημισμένη ταινία του Καρνέ. Τα δικά μας παιδιά της γαλαρίας είναι κάπως διαφορετικά. Εκείνα της ταινίας υπήρξαν θεατές από ψηλά, από την ποιο φτηνή θέση, «εγκλημάτων» που διαδραματιζόταν  στη σκηνή του θεάτρου. Τα δικά μας υπήρξαν και αυτά θεατές από ψηλά κι από την πιο ασήμαντη και φτηνή θέση, εγκλημάτων που διαδραματίζονταν στην ελληνική γη, ανίκανα να ορίζουν και ν’ αλλάζουν τη μοίρα των όσων έγιναν και γίνονται στον τόπο.

Τα όνειρα σε τούτα τα παιδιά υπήρξαν κυρίαρχα, σημαντικά και διαψευσμένα. Στον καιρό της Κατοχής τα μετέπειτα παιδιά της γαλαρίας ζούσαν απάνω στη σκηνή και παίζανε το ρόλο τους, τον όποιο ρόλο τους, έστω και τον πιο μικρό, με αυταπάρνηση, με το αίμα τους, με τη ζωή τους, χωρίς καιροσκοπισμό και ιδιοτέλεια, χωρίς προοπτική ανταλλάγματος. Μ’ ένα μονάχα στόχο, την επαλήθευση ενός επίμονου ονείρου. Και ήταν το όνειρο για μια ελεύθερη ζωή σχηματισμένη μακριά από απάνθρωπους νόμους, από ανάλγητους κρατικούς μηχανισμούς, από εξορίες και φυλακές και εκτελέσεις. Τίποτα δεν έγινε αλήθεια. Μετά τον πόλεμο κυβέρνησαν τον τόπο ξανά φθαρμένοι άνθρωποι, ανίκανοι να συλλάβουν έστω και στο ελάχιστο απ’ ότι γεννιόνταν κείνο τον καιρό κι αναρριγούσε ολόκληρο τον κόσμο. Εάν μας λέγαν τότε μερικά από τα ονόματα που κυβερνήσανε κατόπιν ότι θα ξανάβγαιναν στην πολιτική σκηνή να διαφεντέψουνε τη χώρα μας, θα γελούσαμε δίχως τελειωμό με την καρδιά μας. Γιατί πιστέψαμε βαθιά μέσα μας πως όλα αυτά τα ονόματα ήσαν φαντάσματα του παρελθόντος, απόντα στα δύσκολα χρόνια που περνούσαμε, για πάντα απόντα από τον τόπο.

Κι όμως συνέβη αυτό. Ξανάρθανε τα φαντάσματα κι αρχίσαν να πλαστογραφούν γι’ άλλη μια φορά την ελληνική ιστορία. Και τα παιδιά που πολεμήσανε κι ονειρευτήκανε, γίναν παιδιά της γαλαρίας, όσα δεν διώχτηκαν και δεν εξαφανίστηκαν στις φυλακές και στα ξερά νησιά του Αιγαίου.

Είναι τρισάθλια αντίληψη πως όλα τα παιδιά της γαλαρίας υπήρξαν οπαδοί του Ζαχαριάδη και του Μάρκου. Ακόμα κι αυτοί που ήσαν οπαδοί, απείχαν χιλιάδες μίλια μακριά απ’ τους γελοίους νεολαίους της σημερινής ΚΝΕ. Τα παιδιά της γαλαρίας δεν ήσαν φαύλα, δεν ήσαν χίτες, δεν ήσαν ανώμαλοι με τον φασισμό στο ‘να πλευρό τους. Δεν συμβιβάστηκαν με τους νικητές Γερμανούς, δεν υπήρξαν «πατριώτες» με το περιεχόμενο του χωροφύλακα και του μπράβου.

Είχαν τη σκέψη όργανο, τα μάτια υγρά κι ακούραστα να βλέπουνε τον κόσμο και την ψυχή παρθενική και απροσάρμοστη στη μεταπολεμική ελληνική αθλιότητα.

Τα Δεκεμβριανά δεν ήταν αντίδραση κομμουνιστών – όπως το πλαστογράφησαν οι ίδιοι κι όπως το απέδωσε η επίσημη ιστορία των φαντασμάτων. Ήταν η αγανάκτηση των παιδιών της γαλαρίας που βλέπαν τους συντρόφους τους και τα όνειρά τους στα φέρετρα, από σφαίρες που ρίξαν δοσίλογοι και φασίστες, φορώντας γαλάζιους μανδύες εθνικοφροσύνης. Και όλα αυτά τα ελληνικά αποβράσματα με την επίσημη υποστήριξη του νεαρού τότε κράτους, είχανε ένα εχθρό: την ψυχή των παιδιών της γαλαρίας. Εκατομμύρια ελληνικά παιδιά που πιστέψαν στην απελευθέρωση, αλλά βρέθηκαν ευθύς αμέσως απέναντι στον ίδιο χωροφύλακα, στο ίδιο δικαστή, στα ίδια ανάλγητα αρμόδια πρόσωπα που αντιμετώπιζαν πριν λίγα κιόλας χρόνο, όταν ακόμη υπήρχαν Γερμανοί. Και θέλησαν, πριν αποκλειστούν στη γαλαρία τους, να διαμαρτυρηθούν κραυγάζοντας για τελευταία φορά. Κι ύστερα να σωπάσουν – σαράντα χρόνια τώρα (σαράντα χρόνια τα περιέχω μέσα μου και τα δουλεύω για να τα πω κάποια φορά).

Όχι, η εθνική αντίσταση δεν ήταν έργο των κομουνιστών ούτε των εξ Αιγύπτου εθνικοφρόνων. Ανάμεσα στους δυο αυτούς μοιραίους πόλους βρίσκεται μια Ελλάδα που ονειρεύεται και άπειρες φορές προδομένη τραυματίζεται θανάσιμα. Και τότες ξεσπά – δεν έχει σημασία κάτω από ποια σημαία. Και είτε νικά είτε νικιέται εκφράζει απελπισία κι αγανάκτηση.

Τα παιδιά της γαλαρίας σήμερα έχουνε άσπρα μαλλιά. Όσα απόμειναν ξέχασαν τα όνειρά τους, έχουν συμβιβαστεί οριστικά με ό,τι ορίζει τη μοίρα τους, έξω απ’ αυτούς. Μονάχα μερικοί, μέσα σ’ αυτούς κι εγώ, με πείσμα κι επιμονή θυμούνται  και εννοούν να θυμίζουν. Κι όσο βαστάξει αυτό το παιχνίδι.

Πόσο ηλίθια ηχούν τα λόγια και τα συνθήματα των αρχηγών στις εκλογές. Πόσα ψέματα για να σκεπάσουν τη μόνη αλήθεια. Τα παιδιά της γαλαρίας όπου να ‘ναι τελειώνουν τη θητεία τους. Γι’ αυτό και η νίκη του ασαφούς και ερμαφρόδιτου ελληνικού σοσιαλισμού.

 

Στο κείμενο αυτό (γράφτηκε στο περιοδικό «Το Τέταρτο», τευχ. 3, Ιούλιος 1985) ο Μάνος Χατζιδάκις, μνημόνευε την ταινία, του Καρνέ (πατήστε ΕΔΩ) όπου δανείστηκε την περίφημη εικόνα του ζωηρού, θεατρόφιλου νεαρόκοσμου που, από τις φθηνές θέσεις του εξώστη, ύψωνε αντάρτικο απέναντι στα επί σκηνής τεκταινόμενα.

Read Full Post »

του Ιωάννη Ελ. Κορέλη

Προσπαθώ να βρω κάτι που να μoυ φάνηκε κακόγουστο, να ήταν μίζερο, εκνευριστικό και λάθος. Ψάχνω να διακρίνω προχειρότητα, βλαχογκλαμουριά, ή έστω αμέλεια. Δεν βρίσκω  απολύτως τίποτα. Με ρωτούσε η αδερφή μου απ’ το τηλέφωνο: «Ήταν τόσο τέλεια προγραμματισμένα όλα?» Ναι! Ήταν η καλύτερη εκδήλωση του Συλλόγου μας εδώ και 20 χρόνια. Και για να μη φανώ υπερβολικός σε μερικούς Γαρδικιώτες, άσπονδους φίλους του Διοικητικού Συμβουλίου, θεωρώ ότι ήταν η καλύτερη εκδήλωση που έχει κάνει ο Σύλλογος στο χωριό μας εδώ και 40 χρόνια που παρακολουθώ τις εκδηλώσεις του ως μέλος.

Και είμαι ευτυχής, γιατί από το ναδίρ στο οποίο είχε πέσει ο Σύλλογος με θεατρικές παραστάσεις απόγνωσης, με αρτοκλασίες, τρισάγια και μνημόσυνα, ανταμώματα και συναντήσεις απελπισμένων, επανεμφανίστηκε με μια εκδήλωση απίστευτης ποιότητας. Από «κανίσκια» και ξαναζωντανέματα πανηγυριών, με γύφτους από την Σπερχειάδα στολισμένους με πεντοχίλιαρα από επιδειξίες γκόμενους και νεανίζουσες  μεσήλικες κυρίες με χορευτικές ικανότητες στα συρτοτσιφτετέλια, βρέθηκα σε μια βραδιά Δημοτικής Μουσικής σαν κι αυτές που πραγματοποιούνται σε πολυτελείς ειδικούς χώρους.

Είχα την χαρά να ζήσω μια βραδιά με πανσέληνο κάτω απ’ το δέντρο-σύμβολο του χωριού μου, το πλάτανο της Παναγίας ακούγοντας το σαντούρι (ίσως το καλύτερο σαντούρι στην Ελλάδα) της Αρετής Κετιμέ, το κλαρίνο του Ηπειρώτη (δάσκαλου της μουσικής) Γιώργου Κοτσίνη και από τη φωνή του Χρυσόστομου Μητροπάνου τραγούδια του τόπου μου. Μια μουσική παράσταση που έλειπαν οι αμανέδες, οι ακκισμοί, οι κραυγές, οι παραφωνίες, οι εκκωφαντικοί ήχοι. Αλλά με συγκίνησε η εικόνα ογδοντάρηδων γερόντων να σέρνουν το χορό και να τους κρατάνε εικοσάχρονα νέα παιδιά, σ’ ένα πανηγύρι που συμμετείχαν όλες οι ηλικίες.

Αισθάνθηκα υπερήφανος γιατί στο χωριό μου δεν ήρθε ο Τσαλίκης, η Χαρά Βέρρα, η Λίτσα Γιαγκούση να κάνουν την αρπαχτή τους με το πρόσχημα μιας εκδήλωσης πολιτισμού. Δεν συμμαζέψαμε κανέναν από τους περιφερόμενους ευρωφονιάδες, παρικμασμένους γέροντες, ατάλαντους σαν τον Μαχαιρίτσα, τον Παπακωσταντίνου, τον Τσακνή για να κάνουμε πάρτυ της νεολαίας πουλώντας επιδοτούμενη επαναστατικότητα. Στο Γαρδίκι ήρθε ότι καλύτερο διαθέτει σήμερα η πατρίδα μας στην παραδοσιακή δημοτική μουσική. Και ουσιαστικά ήταν μια εκδήλωση-μάθημα προς όλους μας και κυρίως προς τους νεότερους. Μάθημα για το παρελθόν του τόπου μας, αλλά και οδηγός για το πώς στο μέλλον πρέπει να διαχειριστούμε την παράδοσή μας.

Η εκδήλωση ήταν ένα μήνυμα προς όλους, ότι τίποτα δεν είναι «τσάμπα». Οι δωρεάν προσφορές τελείωσαν. Όλα έχουν το αντίτιμό τους και κυρίως η ποιότητα. Το «δωρεάν» μας διαπαιδαγώγησε σε κοινωνία ανοχής. Αφού δεν πληρώνω δεν έχω και απαιτήσεις. Και κυρίως δεν σέβομαι το προσφερόμενο προϊόν. Η εκδήλωση είχε κόστος κι έπρεπε να καλυφθεί. Το αντίτιμο ήταν ελάχιστο. Οι άνθρωποι του Συλλόγου κατάφεραν το value for money με αριστοτεχνικό τρόπο.  Και τους αξίζει έπαινος για το αποτέλεσμα.

Χάρηκα που ένα μικρό κομμάτι της γαρδικιώτικης κοινωνίας δεν βρέθηκε τη βραδιά αυτή στη πλατεία της Παναγίας. Αρνήθηκε τη συμμετοχή του διαφωνώντας με αυτό το είδος διασκέδασης. Το θεωρώ απόλυτα υγειές και σωστό. Σε μια κοινωνία δεν μπορεί να συμφωνούν όλοι με όλα. Μόνο σε περίεργα καθεστώτα του παρελθόντος υπήρχε απόλυτη ομοφωνία. Και ήταν και μια από τις αιτίες να εξαφανιστούν. Δικαίωμα τους λοιπόν η άρνηση. Φοβάμαι όμως ότι δύσκολα θα ξαναγυρίσουμε στο σερβίρισμα στη λαδόκολλα, στο πλαστικό πιάτο και το χάρτινο τραπεζομάντιλο. Απίθανο θεωρώ να επανέλθουμε στο κλαριντζή με το χρυσό δακτυλίδι και το νυχάκι στο μικρό  δάκτυλο του χεριού του, στο κακοψημένο κρέας, στον άπλυτο σερβιτόρο και στη ζεστή μπύρα. Ελπίζω να μην ξαναδούμε λεβέντες χορευτές σε πλήρη έκσταση με πουκάμισα ξεκούμπωτα χυμένα έξω από το παντελόνι, με βλέμμα απλανές και με το κλαρίνο στο αυτί κολλημένο. Με λύπη μου το γράφω αλλά φοβάμαι ότι θα μας λείψουν τα στριγκάκια κυριών, εμφανιζόμενα σε επιμελημένες επικύψεις.

Αναπολώ και τώρα, αρκετές μέρες μετά, τη μουσική βραδιά στο χωριό μου. Και στέλνω σ’ όλους τους φίλους και γνωστούς μηνύματα:

«Την πιο όμορφη Αυγουστιάτικη πανσέληνο στην Ελλάδα φέτος, την είχαμε εμείς στο Γαρδίκι»

Read Full Post »

του Ιωάννη Ε. Κορέλη


-Και τι θα ‘θελες ρε Βασιλικούλα να κάνει ο σύλλογος;

-Ευθανασία! μου απάντησε η εικοσάχρονη ανιψιά μου, και μ’ έστειλε αλειτούργητο.

Πάντα έτσι ήταν η – κάθε – νέα γενιά. Αυτή η βερσιόν όμως είναι πολύ πιο προχώ από κάθε άλλη παλιότερη έκδοση. Γνωρίζονται και κάνουν παρέα όταν βρίσκονται στο Γαρδίκι αλλά και στις πόλεις που ζουν. Συχνά ανεβαίνουν στο χωριό, αν και δεν γεννήθηκαν εκεί. Τους συνδέουν τα καλοκαίρια και τα πανηγύρια, οι εκδρομές στο δάσος και με το facebook είναι σε συνεχή επαφή. Ιδανικό κοινό για ένταξη του σε ομάδα. Γιατί δεν το έχουμε καταφέρει;

Μόνιμο πρόβλημα, σε όλες τις εποχές, σ’ όλους τους Συλλόγους. Μερικές φορές στο συμβούλιο δεν υπήρχαν νέοι. Άλλες φορές οι νέοι που συμμετείχαν δεν είχαν την αύρα για να συσπειρώσουν γύρω τους κι άλλα νέα παιδιά. Μια καλή προσπάθεια είναι η δημιουργία της χορευτικής ομάδας του Συλλόγου της Λαμίας. Τους βλέπουμε τα τελευταία χρόνια επίσης στην Αγία Παρασκευή και το 15αύγουστο στο πανηγύρι. Στην Αθήνα  είναι άφαντοι. Για να είμαστε όμως ειλικρινείς που να τους δούμε; Δεν υπάρχουν εκδηλώσεις για να εμφανιστούν.

Υπάρχει μια λάθος αντίληψη, νομίζω, σχετικά με τους νέους και τη σχέση τους με το Σύλλογο. Ως συμμετοχή, οι μεγαλύτεροι εννοούν την συμπόρευση με τις επιλογές τους. Θέλουν ν’ ακούσουν την γνώμη τους και χαίρονται για την μαχητικότητά που τους διακρίνει. Τα λένε χαριτωμένα, αλλά τώρα βρε παιδί μου, προέχει …η κάλτσα του τσολιά. Οι νεότεροι από την άλλη πλευρά, θεωρούν ότι η παρουσία τους στα κοινά προϋποθέτει πρωταγωνιστικό ρόλο στις αποφάσεις, με την αποδοχή αντιλήψεων δυσκολονόητων σε υπερτασικούς με προχωρημένη αρτηριοσκλήρυνση. Μερικοί απ’ αυτούς δεν έχουν καν προτάσεις. Απλώς «δεν τους καταλαβαίνουν οι γεροντότεροι».  Ασύμβατες πορείες στον ίδιο δρόμο.

 

-Από το Γαρδίκι Ομιλαίων; με ρώτησε ο ηλικιωμένος κύριος που κάθονταν απέναντί μου.

-Μάλιστα, απάντησα.

-Α! Το Γαρδίκι… Μεγάλο και πλούσιο χωριό, με μορφωμένους και προοδευτικούς ανθρώπους, με ωραία σπίτια, με ξενοδοχείο, ταχυδρομείο, αστυνομία. Με πανηγύρια και με χορούς. Με Σύλλογο…

Συνώνυμη με το «μέλλον», ήταν η λέξη Γαρδίκι. Από τα πρώτα χωριά που απέκτησε δρόμο, ηλεκτροδοτήθηκε, είχε νερό σε κάθε σπίτι, δημιούργησε Σύλλογο, γράφτηκαν βιβλία για την ιστορία του, είχε περιοδικό. Γιατί φτάσαμε να γίνουμε ένας τόπος κακομοιριάς και γκρίνιας; Ας ρίξουμε μια ματιά γύρω μας, σ’ άλλα χωριά. Γιατί χάσαμε τα πρωτεία;

Και βέβαια, φταίμε όλοι μας! Κάποιοι δεν έχουν εμφανιστεί ποτέ. Άλλοι ερχόντουσαν παλιά (όπως κι εγώ) και μετά χάθηκαν. Το κυριότερο μέλημα του Συλλόγου, η σύσφιξη των σχέσεων των Γαρδικιωτών της Αθήνας ατόνησε. Ούτε χοροί, ούτε συνεστιάσεις, ούτε εκδρομές και συναντήσεις. Χαθήκαμε, και μόνο μια φορά το χρόνο συγκεντρωνόμαστε λίγοι, για εκλογές ή απολογισμό. Κουραστήκαμε; Ίσως. Μπορεί κάποιος να αντιπαραβάλει τα έργα που έκανε ο Σύλλογος στο χωριό, απέναντι στην απουσία εκδηλώσεων. Σύμφωνοι, μα ο σύλλογος δεν είναι τεχνική εταιρεία. Δεν κατασκευάζει μόνο «δέματα», βρύσες, πατώματα. Αν διαβάσει κανείς τους σκοπούς της ίδρυσης του Συλλόγου των Απανταχού Γαρδικιωτών στο καταστατικό του 1954, θα εκπλαγεί με τις προοδευτικές αντιλήψεις των παππούδων μας (αξίζει να δημοσιευτούν κάποια στιγμή τα πρώτα άρθρα για τους σκοπούς του συλλόγου). Ναι, ο Σύλλογος το Δεκαπενταύγουστο οργάνωσε πανηγύρι στην πλατεία του Αγίου Αθανασίου και φρόντισε  για την παρουσίαση θεατρικής παράστασης στο χωριό. Τίποτα το πρωτότυπο. Remake της δεκαετίας του ’80. Δεν ξέρω αν τα δαπανηθέντα χρήματα από το σύλλογο για το πανηγύρι ανταποκρίνονται στο αποτέλεσμα. Όσο για τους δημοτικούς, περιφερόμενους ερασιτεχνικούς θιάσους, πίθος Δαναΐδων χρημάτων των δημοτών, με ποιότητα εφάμιλλη παραστάσεων νηπιαγωγείου. Αλλά αυτά πάλι έγιναν στο χωριό και όχι στην Αθήνα.

Λοιπόν, πρέπει να αλλάξουμε. Ο κόσμος αλλάζει με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Αξίες, σχέσεις, συμπεριφορές ανατρέπονται είτε μας αρέσει είτε όχι. Το 2010 δεν είναι 1990 ή 1970. Η διαχείριση των συλλογικών υποθέσεων δεν είναι στοίχημα για ρεκόρ μακράς παραμονής σε  κάποια θέση, ούτε κρίσιμη παράγραφος βιογραφικού. Η διοίκηση ενός τοπικού συλλόγου δεν γίνεται με πείσματα, με υποψίες και λοξές ματιές. Ο Σύλλογος είναι η συνισταμένη της αγάπης όλων για τον τόπο μας. Ας προχωρήσουμε σε νέους δρόμους, με νέα πρόσωπα και νέους ανθρώπους. Νέους στη διοίκηση, σε ιδέες αλλά και σε ηλικία. Κυρίως ανθρώπους που διαθέτουν χρόνο, σκέψη, διάθεση για δουλειά και μπορούν να μας πείσουν να ξανασυναντηθούμε. Να καταλαβαίνουν και να μιλούν τις γλώσσες όλων των ηλικιών. Πάνω απ’ όλα να μπορούν να ακούν και να βλέπουν.

Όσοι μέχρι σήμερα ασχολήθηκαν με τα διοικητικά, σίγουρα, έκαναν ότι καλύτερο μπορούσαν. Κράτησαν ζωντανό το Σύλλογο σε εποχές που όλοι μας-οι περισσότεροι-αδιαφορούσαμε. Όμως τώρα πρέπει την αδιαφορία μας να την αποβάλουμε. Ίσως σ’ αυτό να βοηθήσει και η κρίση που περνάμε. Σε δύσκολες περιόδους συνήθως αναζητάμε το σπίτι μας. Τον τόπο μας.

Σήμερα μόνο σκέψεις μπορούμε να διατυπώσουμε. Σκέψεις για συζήτηση. Μερικές, πιθανόν ενδιαφέρουσες, άλλες ουτοπικές και μη πραγματοποιήσιμες. Όμως ας ξεκινήσουμε μ’ αυτές. Ας ξαναδούμε απ’ την αρχή ότι κάναμε κι ας τα διαμορφώσουμε στις σύγχρονες συνθήκες που υπάρχουν. Ας συζητήσουμε για νέες πράξεις, καινούργιες προσπάθειες. Είναι όλα μάταια, θα πει ο φίλος μου ο Θόδωρος. Πιθανόν, αλλά «η μάταιη προσπάθεια δεν είναι μία άχρηστη προσπάθεια».

Σκέψεις λοιπόν. Σκέψεις για συζήτηση, για κριτική, για αποδοχή ή και απόρριψη. Τι μπορεί να κάνουμε για μας και το χωριό μας.

1. ΕΤΗΣΙΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ. Να οργανώσουμε πάλι τον ετήσιο χορο στην Αθήνα – όπως παλιά – σε αίθουσα ευπρεπή και όχι σε ταβέρνες και μεζεδοπωλεία. Να ξαναγυρίσουμε όπως παλιά, σε αίθουσες ξενοδοχείων. Επίσης να οργανώνονται Κυριακάτικες συναντήσεις με γεύμα σε διάφορα σημεία της Αθήνας. Παλιά θυμάμαι τέτοιες συναντήσεις στη Σταμάτα, στον Καρέα, στην Πεντέλη, στη Κηφισιά και μια φορά έγινε στη Πάρνηθα.

2. SITE ΚΑΙ BLOG ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ. Nα δημιουργήσουμε ιστοσελίδα (site) στο διαδίκτυο όπως έχουν όλα τα χωριά (προσοχή: όχι site του Συλλόγου, άλλα του χωριού μας). Μια ιστοσελίδα που να είναι σύγχρονη αισθητικά και λειτουργικά, και να μπορεί μέσα από ‘κει να προβάλουμε τον τόπο μας και ο επισκέπτης να βρίσκει όλες τις πληροφορίες για το χωριό μας.

3. ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ. Να σταματήσει η έκδοση της εφημερίδας. Η ύλη της είναι βαρετή και «μπαγιάτικη». Να αντικατασταθεί με ηλεκτρονική εφημερίδα (blog, ενημερωτικό μηνιαίο mail κλπ) και γι όσους δεν έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο, να αποστέλλεται δωρεάν ένα News-Latter (μικρό φωτοτυπημένο δελτίο ενημέρωσης) με μόνο κοινωνικά νέα (γεννήσεις, γάμοι, θάνατοι). Στις ψηφιακές σελίδες ενημέρωσης, να γράφεται κάθε απόφαση και ενέργεια του Κοινοτικού μας Συμβουλίου, να αναφέρονται τα όσα συμβαίνουν στο Δήμο και αφορούν το χωριό μας, καθώς και τα όσα λέγονται και αποφασίζονται στο Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου. Θα πρέπει όλοι μας να ενημερωνόμαστε για το τι συμβαίνει στο Γαρδίκι.

4. ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΜΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ. Επικοινωνία πλέον δεν γίνεται μόνο με το τηλέφωνο. Το 70% των πληροφοριών προέρχεται από το διαδίκτυο. Επίσης όλο και περισσότεροι Γαρδικιώτες είναι «δικτυωμένοι». Ας εγκαταστήσουμε λοιπόν Wi-Fi στο Γαρδίκι, για δωρεάν internet. Αυτό μπορεί να γίνει με δυο τρόπους. Η πιο οικονομική είναι με απλές τηλεφωνικές γραμμές να εγκαταστήσουμε πομπούς Wi-Fi στις τρεις πλατείες του χωριού για να μπορεί να καλύπτονται όλα τα σπίτια. Το κόστος είναι ελάχιστο και τις τηλεφωνικές συνδρομές μπορεί να τις πληρώνει ο σύλλογος (θα έχει χαμηλή ταχύτητα ροής δεδομένων). Ο άλλος τρόπος είναι η δορυφορική σύνδεση το κόστος της οποίας δεν είναι απαγορευτικό και για την εγκατάσταση μπορεί να συμβάλει και ο Δήμος (θα υπάρχει σχετική καλή ταχύτητα).

5. ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΨΗΦΙΑΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ. Την άμεση συγκέντρωση και ψηφιοποίηση όλων των ντοκουμέντων και την δημιουργία μιας data base, όπου θα μπορεί να βρει κανείς τα πάντα γύρω από το χωριό μας. Να υπάρχουν σε ψηφιακή μορφή φωτογραφίες, έγγραφα, βιβλία, περιοδικά, εφημερίδες,  και ότι αναφέρεται στο Γσρδίκι και την γύρω περιοχή. Επίσης θα πρέπει να γραφτούν σε video αφηγήσεις από εναπομείναντες υπερήλικες. Αυτό θα είναι η εικόνα του παρελθόντος του τόπου μας. Για την δημιουργία να συνδράμουν όλοι οι νέοι με την γνώση τους στους ΗΥ. Το κόστος θα είναι ελάχιστο.

6. ΗΜΕΡΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ. Να βρούμε σύγχρονους τρόπους  οργάνωσης των εκδηλώσεων. Μπορούμε να κάνουμε μόνοι μας ή και με τη συνεργασία των όμορων χωριών. Οι εκδηλώσεις αυτές μπορεί να έχουν αντικείμενο που να προβάλει το χωρίο, τις ομορφιές του, το δάσος του, τις καλλιέργειες του, κ.ά. Ας δούμε παραδείγματα: έχουμε Γιορτές Κάστανου στο Μαυρίλο, Γιορτή Μελιτζάνας στο Λεωνίδιο, Γιορτή του Πορτικαλιού, Ήχοι του Δάσους στη Κουκουβίστα, Φεστιβάλ Οίτης από χωριά της περιοχής, Φεστιβάλ Άρδα στο ποτάμι της Ορεστιάδας. Εμείς ας οργανώσουμε Γιορτή Ρίγανης, Τσαγιού, Οξυάς, Καρυδιού ή ας ονομασίες όπως «Ψίθυροι Ανέμου», «Ρουμελιώτικοι άνεμοι» κλπ.)

7. ΗΜΕΡΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ. Επειδή εμείς είμαστε υπεύθυνοι για ρύπανση του τόπου μας (σκουπίδια στα ρέματα,  στους δρόμους, φθορές σε κοινόχρηστα κτήρια και αντικείμενα κλπ) μπορούμε να καθιερώσουμε μια μέρα της άνοιξης (ώστε η καλοκαιρινή περίοδος να βρίσκει το Γαρδίκι καθαρό) να ανεβαίνουμε ένα Σαββατοκύριακο και όλοι νέοι-γέροι να μαζεύουμε αυτά που «εγκαταλείψαμε» ένα χρόνο. Ιδανικός χρόνος είναι μια μέρα της Μεγάλης Εβδομάς που οι περισσότεροι ανεβαίνουμε στο χωριό.

8. ΗΜΕΡΙΔΕΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ. Την καθιέρωση κάθε χρόνο στο σχολείο και σαν συμπλήρωμα στη λειτουργία του «μουσείου»-συλλογή, εκθέσεων με φωτογραφίες ή ντοκουμέντα, τις ημέρες του Αύγουστου (με διαφορετικό θέμα κάθε φορά π.χ. νερόμυλοι, εκκλησίες, δάσκαλοι, υλοτόμοι κλπ.). Το θέμα που θα επιλέγεται να γίνεται και το θέμα του ετήσιου ημερολογίου μας. Μπορεί επίσης να συνοδεύεται και από μια ημερίδα με ομιλίες για το θέμα της έκθεσης. Τις εισηγήσεις αυτές καλό είναι να τις αναλαμβάνουν νέα παιδιά-φοιτητές. Μ’ αυτό τον τρόπο και  στοιχεία ιστορίας και λαογραφίας συγκεντρώνουμε και οι νέοι μαθαίνουν για το χωριό μας. Αυτό έχει σχέση και με τη συγκέντρωση και ψηφιοποίηση

9. ΕΡΓΑ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ. Να συνεχίσουμε να συντηρούμε κτήρια όπως του σχολείο, τις εκκλησιές, αλλά και να προστατέψουμε απ’ τη φθορά της βρύσες, τα γήπεδα. Να δούμε πως θα αποφύγουμε την κατάρρευση του νερόμυλου της Παναγίας, κλπ. Και να είμαστε κοντά στην Κοινότητα, όπως γίνονταν μέχρι τώρα.


Σαν επίλογος.

Όλες αυτές τις ιδέες άλλα χωριά, μικρότερα από το δικό μας τις έχουν κάνει πράξεις. Δεν ξέρω αν μπορούμε να τα καταφέρουμε κι εμείς. Τουλάχιστον -αυτές, κι όποιες άλλες προκύψουν στη πορεία – ας τις συζητήσουμε.

Read Full Post »

Όλοι παραδέχονται ότι οι εκλογές του Νοέμβρη για Δημάρχους και Περιφερειάρχες είναι σημαντικές για την χώρα μας. Θα πρέπει λοιπόν να δούμε τι μπορούμε να κάνουμε εμείς οι Γαρδικιώτες για να καταφέρουμε το καλύτερο δυνατόν για το χωριό μας. Ο Δήμος στον οποίον θα ανήκουμε είναι πολύ μεγαλύτερος από αυτόν που ήμασταν μέχρι τώρα. Είχαμε 20 περίπου χωριά στο Δήμο μας και τώρα θα φτάσουμε σχεδόν τα 70!  Καταλαβαίνει κανείς τι θα γίνεται στις συνεδριάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου. Ο χαμός. Πως λοιπόν θα ακούγεται η φωνή του χωριού μας; Πως θα μπορούμε να μιλάμε για τα προβλήματά μας και να προτείνουμε λύσεις; Χρειάζεται αυτοί που θα εκλέξουμε για να μας αντιπροσωπεύσουν να έχουν μερικά χαρακτηριστικά που θα τους κάνουν ικανούς να λύνουν τα τοπικά προβλήματα.  Δεν είμαι μέλος κανενός κόμματος και γιαυτό δεν ξέρω πως γίνεται η επιλογή υποψηφίων. Επίσης θα ευχόμουνα να συμφωνούσαμε όλοι οι Γαρδικιώτες να υπάρχει ένας υποψήφιος κοινής αποδοχής από όλους μας, ανεξάρτητα από τα πολιτικά του πιστεύω. Δυστυχώς με τα σημερινά δεδομένα αυτό δεν γίνεται. Κάθε κόμμα θέλει να μετρήσει τη δύναμη του.

Θα πρέπει λοιπόν κατά τη γνώμη μου, ο κάθε υποψήφιος του κάθε κόμματος, να συγκεντρώνει μερικά στοιχεία αναγκαία για να μπορεί να μας εκπροσωπήσει. Θα πρέπει να έχει μόρφωση, και να είναι έχει ένα κοινωνικό επίπεδο. Να έχει τη δυνατότητα να μπορεί να κινείται και να μιλάει όχι μόνο στο Δημοτικό Συμβούλιο αλλά να επισκέπτεται και να μιλάει με διευθυντές υπηρεσιών, βουλευτές, ακόμη και υπουργούς. Να έχει ανοιχτό μυαλό και να μπορεί να καταλαβαίνει τα προβλήματα του χωριού μας, να ακούει και να κατανοεί τα αιτήματα και τα παράπονα των συγχωριανών μας. Και βέβαια να έχει ιδέες για το πώς θα αναπτυχθεί το χωριό. Να προτείνει λύσεις σε προβλήματα και να μη δημιουργεί αντιπάθειες και διχόνοιες. Να είναι αγαπητός σε όλους. Επίσης θα πρέπει απαραίτητα να έχει άριστες σχέσεις και να βρίσκεται σε συνεχή επαφή με τους συλλόγους των Αθηνών και της Λαμίας. Γιατί όλοι μας θέλουμε το καλό του τόπου μας. Σκεφτόμουνα ότι ό εκπρόσωπός μας στο Δήμο, θα πρέπει να έχει επίσης εργασία που να του δίνει τη δυνατότητα να διαθέτει χρόνο για το χωριό. Καλό επίσης θα ήταν να έχει και οικονομική επιφάνεια. Αυτό θα τον κάνει πιο ελεύθερο από δεσμεύσεις.

Ξέρω ότι πολλοί αξιόλογοι συμπατριώτες μας από όλα τα πολιτικά κόμματα, αρνούνται να ασχοληθούν με τα κοινά. Σου λένε, που να μπλέξω με την πολιτική και με τα δημοτικά. Μήπως έφτασε η ώρα να αλλάξουμε όλοι μας αυτή την αντίληψη για τη διαχείριση των κοινών; Και βέβαια δεν νομίζω να υπάρχει κανείς δεξιός, κεντρώος, αριστερός που να μη ξέρει ποιοι είναι οι ικανοί και οι έντιμοι στο πολιτικό χώρο του. Ας του βγάλουμε μπροστά και να βοηθήσουμε όλοι.

Μπορεί κάποιος για αυτά που γράφω να πει ότι είναι θεωρίες. Είναι προσωπικές μου σκέψεις και δεν θέλω να κάνω τον έξυπνο. Νομίζω ότι ο πρόεδρος της κοινότητας ή ο πάρεδρος που ξέραμε μέχρι τώρα, δεν αρκούν για τις απαιτήσεις της σημερινής εποχής. Σκεφτείτε τι έγινε τα τελευταία χρόνια. Όλοι έχουμε αυτοκίνητο, ζούμε σε καλά σπίτια, μιλάμε με κινητό τηλέφωνο, μαθαίνουμε από τα κομπιούτερ, ταξιδεύουμε παντού και ερχόμαστε σε επαφή με ανθρώπους από όλο τον κόσμο. Η ζωή μας άλλαξε και συνεχίζει να αλλάζει. Πρέπει να αλλάξουν και οι προδιαγραφές των εκπροσώπων μας. Καλό θα ήταν να γράψουμε και να συζητήσουμε για αυτό το θέμα. Ο κόσμος προχωράει ταχύτατα και εμείς αν δεν προσέξουμε δεν θα μείνουμε απλά πίσω. Θα σβήσουμε από τον χάρτη…

«Ο Πατριώτης»

Read Full Post »

Σελίδες και γκρουπ με θέμα το χωριό τους δημιουργούν οι Ελληνες στo διάσημo site κοινωνικής δικτύωσης

Ρεπορταζ από την Εφημερίδα «ΤΟ ΒΗΜΑ» της ΕΛΛΗΣ ΙΣΜΑΗΛΙΔΟΥ

Παρασκευή 2 Απριλίου 2010

«Γαλιανοί όλου του κόσμου, ενωθείτε και προσκαλέστε και τους φίλους σας να γνωρίσουν το χωριό μας!» γράφει ο Μανόλης Χουστουλάκης, δημιουργός του γκρουπ «Γαλιά Ηρακλείου Κρήτης» με θέμα το ομώνυμο χωριό, το οποίο αριθμεί 936 μέλη. Οταν τα απομακρυσμένα ελληνικά χωριά ερημώνουν και οι συγχωριανοί χάνονται στην ανωνυμία των μεγαλουπόλεων, το Facebook επιστρατεύεται στην προσπάθεια να ενωθούν οι συγχωριανοί στον κοινό σκοπό της προώθησης του χωριού. «Η αγάπη μου για τον τόπο μου με ωθούσε πάντα να ασχολούμαι με τα κοινά.Το Facebook είναι απλώς ένα ακόμη μέσο για να ενισχύσουμε την ανάπτυξη του χωριού και να παρακινήσουμε τους νέους ανθρώπους να μη χάνουν την επαφή με τις ρίζες τους» σχολιάζει μιλώντας στο «Βήμα» ο κ. Φώντας Χήτας, δημοσιογράφος, ο οποίος δημιούργησε γκρουπ στο Facebook για το Ανήλιο Μετσόβου. Στη σκιά σχεδόν για ολόκληρη τη μέρα λόγω της τοποθεσίας του, το Ανήλιο είναι ένα παραδοσιακό χωριό 1.000 μονίμων κατοίκων που απέχει μόλις έξι χλμ. από το Μέτσοβο.

Σύμφωνα με τον κ. Χήτα, το χωριό θα μπορούσε να εκμεταλλευθεί τη διαδικτυακή προβολή μέσω Facebook σε συνδυασμό με την εγγύτητά του με το Μέτσοβο, δημοφιλή τουριστικό προορισμό, για να αναπτύξει την τοπική του οικονομία. «Στόχος μας είναι να παραμείνει το χωριό “ζωντανό”, να ενισχυθεί η τοπική παραγωγή και να εξελιχθούν οι ήδη υπάρχουσες τουριστικές υποδομές» αναφέρει χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι η δραστηριοποίηση όσων συνδέονται με το χωριό, ακόμη και όταν εκδηλώνεται με την απλή συμμετοχή σε ένα γκρουπ του Facebook, προσθέτει πάντα ένα λιθαράκι στον κοινό σκοπό. Συχνά μάλιστα η ενεργοποίηση των ατόμων που κατάγονται από ένα χωριό είναι τόσο μεγάλη που εν τέλει ο αριθμός των μελών του σχετικού γκρουπ ξεπερνάει κατά πολύ τον αριθμό των κατοίκων του χωριού! «Γίναμε 869, όσο και η απογραφή του χωριού μας» έγραψε στις 26 Μαρτίου 2009 ο κ. Βασίλης Τσουκαλάς, μέλος του γκρουπ της Μυρτιάς Αιτωλοακαρνανίας.

O ταν οι παλιές φωτογραφίες χάνονται ή καταστρέφονται, οι αναμνήσεις από περασμένα πανηγύρια, εκδρομές και κοινοτικές εκδηλώσεις κινδυνεύουν να χαθούν μαζί τους. Εδώ επιστρατεύεται το Facebook, το οποίο ενίοτε χρησιμεύει για τη συλλογική δημιουργία ενός online αρχείου όπου ο κάθε συγχωριανός με τη μικρή ή μεγάλη συνεισφορά του βοηθάει στην ανασύσταση της συλλογικής μνήμης.

«Πέρασα ατελείωτες ώρες σκανάροντας και “ανεβάζοντας” στο Ιnternet φωτογραφίες από την ιστορία του χωριού» σχολιάζει στο «Βήμα» ο κ. Θανάσης Σκούρας, αστυνομικός, ο οποίος δημιούργησε γκρουπ στο Facebook για τη Μακρακώμη Φθιώτιδας. «Μάζεψα μία προς μία δεκάδες φωτογραφίες από εκδρομές, γλέντια, πανηγύρια, καφενεία και σχολικές παραστάσεις. Στη συνέχεια δημιούργησα τη σελίδα στο Facebook και άρχισα τα τηλέφωνα σε γνωστούς και φίλους» διηγείται.

Σύντομα και άλλοι κάτοικοι ενεργοποιήθηκαν και συμμετείχαν στη σελίδα του Facebook, η οποία πλέον αριθμεί 624 μέλη. Μάλιστα για τον κ. Σκούρα η διαδικτυακή παρουσία του χωριού δεν περιορίζεται στο Facebook. «Ανέβασα βίντεο στο youtube και δημιούργησα μια ειδική ιστοσελίδα με φωτογραφικό υλικόώστε να είναι προσβάσιμη ακόμη και από άτομα που δεν είναι στο Facebook» σχολιάζει.

Read Full Post »

ASD5

Από το φίλο και κοντοχωριανό ΚΩΣΤΑ ΔΑΒΑΝΕΛΟ

πήραμε το παρακάτω mail και το δημοσιεύουμε.


ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
Καρπενήσι 14-2-2008
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
Αριθμ. Πρωτ.: 4
ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΔΑΣΩΝ ΕΥΡΥΤΑΝΙΑΣ
Προς: Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων
Ταχ. Δ/νση :Καρπενήσι 36100
Δ/νση Αισθητικών Δασών, Δρυμών και Θήρας
Τμήμα Γραφείο: Τμήμα Γ΄ Πληροφορίες: Στ. Κοσμάς Χαλκοκονδύλη 31
Τηλέφωνα: 2237022946 – 23017 114 73 Αθήνα
FAX : 2237023017
Κοιν.: Δασαρχείο Καρπενησίου
36 100 Καρπενήσι

ΘΕΜΑ: Τροποποιημένη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για το έργου: «Εγκατάσταση Αιολικού Σταθμού Παραγωγής Ενέργειας (ΕΣΠΥΕ), της εταιρείας ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ στις θέσεις Καστρί – Κοκκάλια, ισχύος 18,9MW, Καράβι-Αλογοβούνι, ισχύος 23,4 MW και Τύμπανο Τρυπήρι ισχύος 13,5 MW του Δήμου Δομνίστας, Νομού Ευρυτανίας»


ΣΧΕΤ: Το 104541/6404/20-12-07 έγγραφό σας.

Σε απάντηση του παραπάνω εγγράφου σας, για τις απόψεις μας επί της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του έργου «Εγκατάσταση Αιολικού Σταθμού Παραγωγής Ενέργειας (ΕΣΠΥΕ), της εταιρείας ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ στις θέσεις Καστρί – Κοκκάλια, ισχύος 18,9MW, Καράβι-Αλογοβούνι, ισχύος 23,4 MW και Τύμπανο -Τρυπήρι ισχύος 13,5 MW του Δήμου Δομνίστας, Νομού Ευρυτανίας» σας γνωρίζουμε τα εξής:

Οι εκτάσεις που αναφέρεται η μελέτη είναι Δημόσιες δασικές εκτάσεις. Το μεγαλύτερο μέρος τους εκτείνεται στην ψευδαλπική ζώνη και στα χαμηλότερα υψόμετρα δάση ελάτης και οξιάς που αναπτύσσονται στα δασοόρια. Το υψόμετρο που θα αναπτύχθούν τα πάρκα κυμαίνονται από 1.600μ μέχρι 1.992μ!. Και οι τρείς αιολικοί σταθμοί βρίσκονται εντός του καταφυγίου άγριας ζωής «Κρικέλλου-Σταύλων –Άμπλιανης».

Δεν συμφωνούμε για την εγκατάσταση αιολικών πάρκων στη συγκεκριμένη περιοχή για τους λόγους που σας παραθέσαμε με αριθμ. πρωτ.2679 πε/13 – 5 – 2002 έγγραφό μας.


Επιπλέον, διερευνώντας έκτοτε με περισσότερη λεπτομέρεια τα στοιχεία της περιοχής, είμαστε πεπεισμένοι ότι είναι πραγματικό έγκλημα κατά της φύσης μια τέτοιου μεγέθους επέμβαση στην περιοχή της κορυφογραμμής αυτής με αυτό το υψόμετρο. Το αιολικό πάρκο τοποθετείται στην καρδιά ενός φυσικού οικοσυστήματος με ελάχιστη διείσδυση ανθρώπινων δραστηριοτήτων και αποτελεί βίαιη εισβολή και αναστάτωση μη αντιστρεπτή. Τέτοιες περιοχές στην Ελλάδα έχουν μείνει ελάχιστες και αποτελούν αυτό που λέμε ακόμα φύση. Το πολύ μεγάλο υψόμετρο όπου τοποθετείται δημιουργεί ακραίο οικολογικό περιβάλλον για την ανάπτυξη φυτών και σε συνδυασμό με το μητρικό πέτρωμα (ψαμμίτες κυρίως) οποιαδήποτε απομάκρυνση του επιφανειακού εδαφοκαλύματος θα αποτελέσει αφετηρία διαβρώσεων και την δημιουργία νέων ρεμάτων. Οι γυμνές επιφάνειες της ψευδαλπικής ζώνης την ημέρα «ψήνονται » απ’ τον ήλιο και το βράδυ παγώνουν, Το οργανικό έδαφος είναι ελαχίστου πάχους, αποτέλεσμα του κλίματος και της ποόδους βλάστησης (που σημαίνει μικρό βάθος ριζών και κατά συνέπεια διεργασιών) που απαιτεί χιλιετίες να δημιουργηθεί. Κάτω απ’ αυτές τις συνθήκες οποιαδήποτε αποκατάσταση είναι δύσκολη όπως παραδέχεται και ο συνάδελφος μελετητής που υπογράφει το κεφάλαιο της αναχλόασης, ανέφικτη κατ’ εμάς, όπως αποδεικνύουν τα πρανή των δρόμων βοσκοτόπων της περιοχής που έχουν ηλικία 30έτη, ή πρανή εγκαταστάσεων κεραιών κινητής τηλεφωνίας ηλικίας 15 ετών που παραμένουν «κρανίου τόπος».Στα υψόμετρα αυτά αναπτύσσεται σπάνια βλάστηση μεγάλης οικολογικής σημασίας και αυτός είναι και ο λόγος που τα περισσότερα ορεινά συγκροτήματα εντάχθηκαν στο δίκτυο ΦΥΣΗ 2000. Η συγκεκριμένη περιοχή αν και δεν είναι ενταγμένη στον κατάλογο αυτό, δεν έχει μικρότερη οικολογική σημασία τη στιγμή που εδώ περιλαμβάνονται τα υπολείμματα δασών οξιάς στο νοτιότερο όριο εξάπλωσής της στην Ευρώπη, (ότι είναι δηλ. το Βάι για τον φοίνικα) σύμφωνα με τη βιβλιογραφία. Αυτό και μόνο μπορούσε να αποτελέσει λόγο ένταξής στο εν λόγω δίκτυο. Επιπλέον στην περιοχή εντοπίζονται και σπάνια ενδημικά είδη όπως Centaurea princeps ενδημικό αποκλειστικά στην περιοχή!, Thymus hartvigii subsp. macrocalyx, Medicago medicaginoides που αναφέρονται στα διάφορα Red data books όπως π.χ το Medicago medicaginoides που απ’ όλη την Ελλάδα μόνο σ’ αυτή την περιοχή εμφανίζεται (είδος κυρίως της Ασίας) και εδώ είναι το ανατολικότερο όριο εξάπλωσής του. Στην περιοχή έχουν καταγραφεί τουλάχιστον 1130 TAXA εκ των οποίων 111 ενδημικά των βαλκανίων και 80 Ελληνικά και έχει μεγάλη σημασία η διατήρηση της ενδοειδικής ποικιλομορφίας.

Αποτελεί δηλ. περιοχή φυσικού αποθέματος προς διατήρηση και προστασία άσχετα αν δεν εντάχθηκε στο δίκτυο ΦΥΣΗ 2000, που αποτελεί κοινό μυστικό ότι συντάχθηκε πρόχειρα και χωρίς τη συνεργασία της τοπικής δασικής υπηρεσίας.

Η χρήση για την αναχλόαση σπόρων του εμπορείου που παράγονται σε άλλες χώρες (συνήθως Αυστραλία ), έστω και αν είναι του ίδιου είδους, αποτελεί εισβολή ξένου γενετικού υλικού σε ένα φυσικό οικοσύστημα με άγνωστες συνέπειες για την εξέλιξη της ενδημικής βλάστησης η σύνθεση της οποίας δεν έχει καν μελετηθεί απ’ τον συντάκτη της μελέτης. Αυτό σημαίνει ότι μόνο επιδερμικά αντιμετωπίστηκε το θέμα των επιπτώσεων και της αποκατάστασης. Δεν είναι τυχαίο ότι ο μελετητής παραθέτει παραδείγματα απ’ τη Γαλλία αφού στον Ελλαδικό χώρο δεν υπάρχει αντίστοιχη εμπειρία και δεν σκόπιμο να αποτελέσουμε επι του προκειμένου του «κασσίδη το κεφάλι». Θα μπορούσε να προτείνει την απόξεση εκ των προτέρων όλου του φυτοτάπητα στις θέσεις των εκσκαφών υπο μορφή χορτόπλινθων, την διατήρησή του σε κατάλληλες συνθήκες ώστε να επανατοποθετηθεί στις γυμνές επιφάνειες που θα προκύψουν, για αποκατάστασή τους.Όσον αφορά την κατασκευή των δρόμων συνολικού μήκους 19,4χλμ. σύμφωνα με την εμπειρία μας απ’ τη διάνοιξη πολλών χιλιομέτρων δασικών οδών στην περιοχή μας, θα παραχθούν τουλάχιστον οι διπλάσιες ποσότητες εκχωμάτων ( μέση διατομή (8 m 3 ). Οι εκσκαφές που θα προκύψουν θα αλλοιώσουν οριστικά το τοπίο. Η αύξηση της κατά μήκος κλίσης μέχρι 20% ώστε να μειωθεί το μήκος δεν μας βρίσκει σύμφωνους. Αυτό γιατί οι χωματόδρομοι με κλίσεις > 8-9% αντί να στραγγίζουν εγκάρσια στις τάφρους, το νερό συγκεντρώνεται, ρέει κατά μήκος και διαβρώνει το κατάστρωμα. Έτσι βαθμιαία μετατρέπεται σε χαντάκι. Σε σχέση μ’ αυτό, δεν μας βρίσκει σύμφωνους η άποψη του καθηγητή κ. Παπακυριαζόπουλου ( Κεφ. Γεωλογικές, υδρογεωλογικές και γεωτεχνικές συνθήκες) ότι «δεν αναμένονται επιπτώσεις των έργων στην κίνηση των επιφανειακών υδάτων καθόσον οι μορφολογικές επεμβάσεις είναι περιορισμένης έκτασης και γίνονται στις ανάντη περιοχές των υφιστάμενων υδρολογικών λεκανών και ουδεμία παρέμβαση γίνεται στις κοίτες των ρευμάτων «. Θα συμβεί ακριβώς το αντίθετο, επειδή οι δρόμοι αναγκαστικά συγκεντρώνουν νερά που προέρχονται από το κατάστρωμά τους που είτε είναι εντελώς αδιαπέραστο είτε έχει ελάχιστη διηθητικότητα (οι χωματόδρομοι), όπως επίσης συγκεντρώνονται απ’ τη διακοπή των μικροχαραδρώσεων και τη οδήγησή τους με τις τάφρους σε μεγαλύτερα ρέματα όπου τοποθετούνται εγκάρσιοι οχετοί. Επειδή ακριβώς οι δρόμοι θα διανοιγούν στην κορυφή της πλαγιάς καινούργια ρέματα και διαβρώσεις θα ξεκινήσουν από εκεί. Επίσης δεν ευσταθεί η άποψη του κ. καθηγητή ότι «Στην ευρύτερη περιοχή εξαιτία ςτου ήπιου ανάγλυφου και του φλυσχικού υποβάθρου, δεν παρατηρούνται κινητικά φαινόμενα κατολισθήσεων και ερπυσμών». Σε όλη τη Δυτική πλαγιά (η πλευρά του Ν. Ευρυτανίας), είχαμε την ευκαιρία στις προσημάνσεις προς υλοτομία των συστάδων βήμα-βήμα, να διαπιστώσουμε πληθώρα μικροπηγών, κατολισθήσεων και ερπυσμών μέσου και μεγάλου βάθους, ρηξιγενείς επιφάνειες και πλαγιές ολόκληρες υπό μετακίνηση . Επομένως είναι άγνωστη η συμπεριφορά του γεωλογικού υποθέματος στην υπερφόρτωση και τους κραδασμούς.
Το Γενικό χωροταξικό σχέδιο της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας προορίζει τους ορεινούς όγκους για άλλες χρήσεις:
«Οι ορεινοί όγκοι (>800 μ.), αποτελούν σημαντικό χώρο αγροτο-δασικώνδραστηριοτήτων, ενώ τα ορεινά δάση και δασικές εκτάσεις, αποτελούνπεριοχές φυσικού αποθέματος προς διατήρηση και προστασία (Δ.3.3).
Ιδιαίτερα το τρίγωνο Άμφισσα-Λαμία-Καρπενήσι, αποτελεί κυρίαρχοχώρο φυσικού αποθέματος (Δ.3.3).- Τα μεγάλα φυσικά τοπία (NATURA κλπ), κυρίως τα υψηλά ορεινά και οιπολυπληθείς ιστορικοί και αρχαιολογικοί τόποι και τα θρησκευτικάμνημεία, ενδείκνυνται για εναλλακτικές μορφές τουρισμού (Β.5.3)»

Θεωρούμε επομένως ανεπίτρεπτες τις επεμβάσεις αυτού του μεγέθους, όσο και αν αυτές στην ΜΠΕ παρουσιάζονται ελάχιστες. Ο κυριότερος λόγος είναι ότι οι αρνητικές επιπτώσεις είναι οριστικές και μη αναστρέψιμες. Παρόμοια έργα μπορούν να χωροθετούνται σε μικρότερα υψόμετρα με εξίσου υψηλό αιολικό δυναμικό, όπου ήδη ανθρώπινες δραστηριότητες έχουν προκαλέσει την καταστροφή του τοπίου και του εδάφους και μπορούν σε τελευταία περίπτωση να αποκατασταθούν οι εκτάσεις.


Ο Δ/ντής Δασών

Γιώργος Καραγεώργος
Δασολόγος

Read Full Post »

Older Posts »